معرفی

ساختمان های سبز سازه هایی هستند که مطابق با اصول پایداری طراحی، ساخته و اجرا می شوند. هدف این ساختمان ها پایداری هم از نظر زیست محیطی، هم از نظر اقتصادی و هم از نظر اجتماعی است. می توان آن را برای انواع ساختمان های مختلف مانند ساختمان های سبز، مسکونی، مدارس و بیمارستان ها به کار برد ( قلندری و همکاران، 2023 ). هدف اصلی این ساختمان ها حفاظت از منابع طبیعی و کاهش آلودگی محیط زیست است. از سوی دیگر مواردی مانند حفظ سلامت انسان و صرفه جویی در مصرف انرژی در این زمینه قابل توجه است. می توان از بسیاری جهات در مورد اهمیت ساختمان های سبز صحبت کرد. اول از همه، ساختمان های سبز می توانند با صرفه جویی در مصرف انرژی و آب از کاهش منابع طبیعی جلوگیری کنند. از سوی دیگر، ساختمان‌های سبز به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و آلودگی محیطی کمک می‌کنند ( راجاراجسواری و آنبالاگان، 2023 ). علاوه بر این، ساختمان های سبز به دلیل بهره وری انرژی، مصرف انرژی را کاهش می دهند. از آنجایی که این وضعیت هزینه های عملیاتی را کاهش می دهد، به طور قابل توجهی به افزایش سودآوری کمک می کند.

برای اینکه ساختمان ها ساختمان های سبز باشند، باید اقدامات خاصی برای افزایش پایداری زیست محیطی انجام شود. در این زمینه، برخی از شیوه ها را می توان برای کاهش، بازیافت و استفاده مجدد از زباله توسعه داد. این وضعیت برای دستیابی به اهداف ساختمان سبز بسیار مهم است، زیرا می تواند آلودگی زیست محیطی را کاهش دهد ( هوانگ و همکاران، 2023 ). علاوه بر این، حفاظت از آب در ساختمان های سبز باید به طور موثر محقق شود. این امر به استفاده موثر از منابع طبیعی کمک می کند . اطمینان از بهره وری انرژی موضوع دیگری است که می تواند در این فرآیند مورد توجه قرار گیرد ( Aibar-Guzmán et al., 2023 ). در این زمینه، تجهیزات با راندمان بالا باید برای سیستم های مصرف کننده انرژی مانند گرمایش، سرمایش و روشنایی استفاده شود. مصرف انرژی کمتر به کاهش آسیب به محیط زیست کمک می کند. بنابراین، رسیدن ساختمان ها به وضعیت سبز بسیار آسان تر خواهد بود.

باید اقداماتی برای کاهش انتشار کربن در ساختمان های سبز انجام شود. در این فرآیند دو کاربرد متفاوت را می توان در نظر گرفت. در درجه اول استفاده از منابع انرژی پاک به دستیابی به این هدف کمک می کند. از آنجایی که از سوخت های فسیلی در این نوع انرژی ها استفاده نمی شود، گاز کربن در تولید برق آزاد نمی شود ( گریفین و همکاران، 2023 ). ثانیاً، به لطف فناوری جذب کربن، می توان از سوخت های فسیلی بدون آسیب رساندن به محیط زیست استفاده کرد. به لطف این فناوری، گاز کربن بدون رها شدن در هوا از بین می رود. علاوه بر این، فرآیندهای کسب و کار در مشاغل باید با محیط سازگار باشد ( چن و همکاران، 2023 ). در این زمینه توجه به مسائل زیست محیطی در تمامی فعالیت ها مانند خرید و منابع انسانی حائز اهمیت است .

برای دستیابی به وضعیت سبز ساختمان ها، جنبه های مختلفی وجود دارد که باید در نظر گرفته شوند. از سوی دیگر، بدیهی است که این پیشرفت‌ها باعث افزایش هزینه‌های شرکت‌ها نیز می‌شود ( گان و همکاران، 2023 ). به عبارت دیگر، اقداماتی که برای داشتن ساختمان های دوستدار محیط زیست انجام می شود، هزینه های بنگاه ها را افزایش می دهد. در این شرایط از نظر مالی امکان اصلاحات زیادی برای کسب و کارها برای داشتن ساختمان های جدید وجود ندارد. بنابراین، کسب و کارها باید روی موضوعاتی تمرکز کنند که اهمیت بیشتری دارند. به این ترتیب ضمن دستیابی به اهداف ساختمان سبز، هزینه ها افزایش فوق العاده ای نخواهد داشت. در این زمینه، نیاز به مطالعات جدیدی وجود دارد که در آن تحلیل اولویت‌بندی این عوامل انجام شود.

هدف از این مطالعه بررسی شاخص‌های حیاتی موثر بر تحولات ساختمان سبز است. برای این منظور 10 عامل تعیین کننده مختلف با کمک ارزشیابی ادبیات انتخاب می شوند. پس از آن، یک مدل تصمیم‌گیری فازی جدید برای دستیابی به این هدف تولید می‌شود. در این مدل پیشنهادی، مجموعه‌های فازی T-Spherical در یک مدل تصمیم‌گیری جدید به نام DEMATEL مبتنی بر TOPSIS (TOP-DEMATEL) ادغام می‌شوند. این روش برای یافتن وزن این موارد برای صنعت مراقبت های بهداشتی مورد توجه قرار گرفته است .

مشارکت های اصلی این مطالعه در زیر زیر خط کشیده شده است.

(i) یک ارزیابی اولویت انجام می شود تا شاخص های مهم تر تحولات ساختمان سبز را بتوان شناسایی کرد. عوامل موثر بر این دگرگونی ها متفاوت است. با این حال، تمام پیشرفت ها منجر به افزایش هزینه می شود. به دلیل این موضوع، برای پایداری مالی، شرکت ها باید ابتدا بر عوامل مهم تری تمرکز کنند. از این رو، نتایج تحلیل این تحقیق ضمن انجام اقدامات لازم، سهم مثبتی در اثربخشی شرکت ها دارد.

(ii) یک مجموعه معیار برای شرکت ها ایجاد می شود تا به اهداف ساختمان سبز برسند. در این چارچوب، بسیاری از مطالعات کیفی مختلف در ادبیات بررسی شده و این عوامل انتخاب می شوند. معیارهای تعیین شده را می توان برای مطالعات زیر در مورد ارزیابی صنایع مختلف مانند بانکداری و بهداشت و درمان در نظر گرفت.

(iii) تازگی روش شناختی اصلی این مطالعه، تولید یک تکنیک جدید تصمیم گیری با نام TOP-DEMATEL است. تکنیک DEMATEL کلاسیک دارای مزایای قابل توجهی از جمله یافتن روابط علی بین عوامل است. با این حال، انتقادات زیادی نیز برای این روش وجود دارد. در این زمینه، رویکرد DEMATEL وزن‌های مشابه را در صورت ارزیابی‌های متقارن به اشتباه می‌دهد. برای حل این مشکل، دو مرحله از تکنیک TOPSIS در فرآیند DEMATEL ادغام شده است تا روش TOP-DEMATEL پیشنهاد شود. با کمک این موضوع می توان هم مشکلات DEMATEL را حل کرد و هم به اصالت روش شناختی دست یافت.

(IV) استفاده از مجموعه های فازی کروی نیز کیفیت مدل پیشنهادی را افزایش می دهد. در این مجموعه ها فضای وسیع تری در نظر گرفته شده است. این وضعیت کار با مجموعه داده دقیق تری را فراهم می کند. با توجه به این شرایط، مشکلات عدم قطعیت در این فرآیند را می توان به شیوه ای موثرتر مدیریت کرد. در نتیجه می توان دقت مدل پیشنهادی را بهبود بخشید.

(v) با استفاده از مجموعه های فازی T-Spherical، نتایج تجزیه و تحلیل برای مقادیر مختلف t محاسبه می شود. به عبارت دیگر، یافته ها برای شرایط مختلف محاسبه می شوند. این شرط عمدتاً به اندازه گیری اعتبار و سازگاری نتایج مدل پیشنهادی کمک می کند.

بخش دوم شامل مرور ادبیات است. بخش سوم جزئیات روش شناسی را ارائه می دهد. بخش چهارم نتایج تجزیه و تحلیل را نشان می دهد. بحث‌ها، پیامدهای سیاست‌گذاری و نتیجه‌گیری در بخش‌های پایانی صورت می‌گیرد.

بررسی ادبیات

ساختمان های سبز که به عنوان ساختمان های پایدار نیز شناخته می شوند، به این معنی است که یک ساختمان در طول چرخه زندگی خود با محیط زیست سازگار است و از منابع طبیعی به طور موثر استفاده می شود. از سوی دیگر، بیمارستان ها ساختمان هایی هستند که باید 24 ساعته خدمات ارائه دهند. از آنجایی که این یک ساختمان است که خدمات مستمر تولید می کند، همچنین مهم است که بیمارستان وضعیت سبز را فراهم کند ( شعبانی و همکاران، 2020 ). با این حال، معیارهای زیادی برای ارزیابی بیمارستان‌های دارای ساختمان سبز وجود دارد. یکی از این معیارها اجرای موثر مدیریت پسماند است. یون و همکاران (2022) و آبانی و همکاران. (2021) بیان کرد که پسماندهای زیادی در فرآیند ارائه خدمات بهداشتی تولید می شود و در مواردی که زباله ها به طور موثر مدیریت نمی شوند، می تواند مشکلات بهداشتی را هم برای کارکنان و هم برای محیط زیست ایجاد کند. بامکان، ملکی نژاد و ضیائیان (2022) مطالعه ای را بر روی سیستم مدیریت پسماند مبتنی بر بلاک چین انجام دادند. با توجه به نتایج مطالعه مشخص می شود که فرآیندهای مدیریت پسماند در بیمارستان ها در محدوده ساختمان های سبز باید به طور موثر انجام شود. معیار مهم دیگر به حداقل رساندن انتشار کربن است. لو و همکاران (2019) و ریزان و همکاران. (2021) به این نتیجه رسیدند که بیمارستان ها سهم مهمی در تولید کربن دارند زیرا موسساتی هستند که خدمات 24/7 ارائه می دهند. بنابراین، به حداقل رساندن انتشار کربن برای بیمارستان ها مهم است که به عنوان ساختمان های سبز در نظر گرفته شوند. به گفته خهرو و همکاران. (2021) مطالعه ای را در مورد کاهش هزینه ها و انتشار کربن در بیمارستان ها با مدل سازی اطلاعات ساختمان انجام داد. در این مطالعه مشخص شده است که انتشار کربن یک مشکل مهم برای کل جهان است. به همین دلیل، انتشار کربن بالا به ناچار مشکلاتی مانند تغییرات آب و هوا و گرم شدن زمین را به همراه خواهد داشت.

فناوری های جذب کربن به دو گروه زیر تقسیم می شوند:

1) روش های فیزیکی عبارتند از: جذب فیزیکی بر اساس حلالیت های مختلف انتشار کربن در حلال های قطبی است. در طول جذب فیزیکی، فرآیند جذب با واکنش شیمیایی همراه نیست. جذب بر اساس جذب دی اکسید کربن توسط جاذب های جامد مختلف (کربنات ها، زئولیت ها، آمین های جامد) است. استخراج غشایی بر اساس توانایی متفاوت گازها برای عبور از یک پارتیشن نیمه تراوا است. استخراج الکتروشیمیایی بر اساس واکنش کاهش CO2 در CO است.

2) روش های شیمیایی جذب شیمیایی بر اساس برهمکنش شیمیایی انتشار کربن با ترکیبات قلیایی است. هیدروژناسیون کاتالیزوری بر اساس واکنش متاناسیون در حضور فلزات است. استخراج آنزیمی مبتنی بر استفاده از مواد آلی با طبیعت پروتئینی است ( Wilberforce et al., 2021 , Wang et al., 2022 ).

در سال 1990، در دارمشتات، آلمان، ساخت اولین خانه با انرژی صفر خالص به پایان رسید و آغاز توسعه یک فناوری جدید برای ساخت ساختمان‌های با انرژی کارآمد بود. این تجربه به قدری موفق بوده است که به منظور انجام تحقیقات بیشتر در مورد مجموعه ای از ساختمان های انرژی صفر خالص در سال 1996، دکتر فیست خانه غیرفعال موسسه را تأسیس کرد که به پلت فرم اصلی برای توسعه ایده های خانه غیرفعال و عملی تبدیل شده است. تحولات در سراسر جهان ساختمان‌های با انرژی صفر خالص بیشترین تقاضا را در آلمان و اتریش دارند که بیشترین تعداد خانه‌های این مفهوم را دارند. راه حل های برنامه ریزی و طراحی فضا تأثیر قابل توجهی بر مصرف انرژی ساختمان دارند ( لوند و همکاران، 2011 ، لوند و همکاران، 2022 ، لوند و همکاران، 2016 ). انتخاب فرم بهینه ساختمان، جهت گیری آن، مکان، تخصیص مناطق بازشوهای نور، کنترل فرآیندهای فیلتراسیون اجازه می دهد تا تأثیر منفی گرما و انرژی آب و هوای بیرون را بر تعادل حرارتی ساختمان کاهش دهد. هنگام طراحی ساختمان های فردی با مصرف انرژی با حجم ساختمان یکسان، باید برای ساختمان هایی با شکل کروی (مکعبی) با حداکثر استفاده از نور خورشید غیرفعال در طول دوره گرمایش به دلیل جهت گیری جنوبی منافذ نور، از جمله تعداد ایوان ها و بالکن های لعابدار تلاش کرد. راندمان استفاده از اقلیم بیرون با ایجاد عناصر فعال انرژی ساختمان انرژی صفر خالص، یعنی گیرنده های خورشیدی غیرفعال و فعال، سازه های محصور ترموسیفون، انباشته کننده های حرارتی، جاذب های پمپ حرارتی افزایش می یابد ( Lund et al., 2017 , Magyari et al. همکاران، 2022 ، جاکوبسون و همکاران، 2023 ).

ایجاد ارزش های جدید برای رفع نیازهای امروز بدون به خطر انداختن نیازهای نسل های آینده را نوآوری سبز می نامند . ضمن اطمینان از تداوم خدمات بهداشتی، لازم است در مورد نیازهای نسل های آینده سازش نشود. بیگستاد و اوورلید (2020) رابطه بین نوآوری فرآیند و هماهنگی معمار بیمارستان را بررسی کردند. بر این اساس، استدلال می شود که فرآیندهای نوآوری در بیمارستان ها باید به طور موثر انجام شود. مصلحیان و همکاران (2022) مطالعه ای در مورد عوامل موثر بر نوآوری در طراحی بیمارستان انجام داد. این مطالعه نیاز به آموزش بین رشته ای را برای رسیدگی به مشکلات پیچیده طراحی ساختمان برجسته می کند. جدای از این، یکی دیگر از معیارهای مهم برای ارزیابی بیمارستان ها در وضعیت ساختمان سبز، بهره وری انرژی است. مشخص شده است که بیمارستان ها مصرف انرژی بالایی دارند ( نوردین و سعد، 2020 ). در عین حال، سطح مصرف انرژی بیمارستان ها به دلیل ارائه مداوم خدمات بهداشتی بسیار بالا است. در این زمینه، کنترل سطح مصرف انرژی بیمارستان ها و جلوگیری از استفاده غیرضروری نیز مهم است. بر این اساس، Montiel-Santiago، Hermoso-Orzáez و Terrados-Cepeda (2020) توانایی بیمارستان در بهره مندی از نور و نور روز را با استفاده از مدل سازی اطلاعات ساختمان بررسی کردند. نتیجه گیری می شود که برای تبدیل بیمارستان ها به مناطق پایدارتر باید بهره وری انرژی فراهم شود. دولچه-چامورو و مارتینز-دی-پیسون (2021) و پسیلاکی و همکاران. (2023) مطالعه ای در زمینه ارائه خدمات بهداشتی با صرفه جویی در انرژی بدون به خطر انداختن کیفیت انجام داد. در این مطالعات که روش های زیادی برای صرفه جویی در مصرف انرژی ارائه شده است، بر اهمیت تامین بهره وری انرژی نیز تاکید شده است.

جدای از اینها، ایمنی شغلی یک حوزه چند رشته ای است که به ایمنی، سلامت و کیفیت زندگی افراد می پردازد. هدف ترویج یک محیط کار ایمن و سالم است. مانند همه بخش ها، اطمینان از ایمنی شغلی پرسنل شاغل در بیمارستان ها مهم است. الله و همکاران (2021) مطالعه ای را با بررسی تأثیر ایمنی شغلی بر پایداری در یک بیمارستان دولتی در پاکستان انجام داد. برای داده های به دست آمده از 431 خبره از مدل معادلات ساختاری استفاده شد. بر این اساس، اقدامات ایمنی شغلی یکی از عوامل اصلی مؤثر بر پایداری است. آداموپولوس و همکاران (2022) و دیوی و واردی (2022) مطالعه ای در مورد شیوه های ایمنی شغلی و اثرات آن بر فرآیندهای بیمارستان ها انجام دادند. این مطالعات با استفاده از روش های مختلف تاکید می کنند که فرآیندهای بهداشت حرفه ای برای حفظ خدمات ارائه شده در بیمارستان ها مهم هستند. علاوه بر این، یکی دیگر از معیارهای مهم در بیمارستان ها آلودگی صوتی است. عدم وجود آلودگی صوتی از نظر کارایی و کیفیت خدمات بهداشتی نیز حائز اهمیت است. به همین دلیل، بیمارستان هایی که وضعیت ساختمان سبز دارند باید صدا را به حداقل برسانند. مهدی و همکاران (2022)، تانگ، دینگ، و لین (2020) و فورسمن و سونسون، (2019) مطالعاتی را انجام دادند که تداوم خدمات بهداشتی و سر و صدا در محیط را مورد بررسی قرار دادند. این مطالعات بر اهمیت مدیریت نویز برای مرتکب نشدن یک اشتباه حیاتی در زمان ارائه خدمات تاکید کرد.

بر اساس مطالعات انجام شده در ادبیات، یکی از عوامل ضروری برای ارزیابی وضعیت سبز بیمارستان ها، استفاده از انرژی های تجدیدپذیر است. انرژی های تجدیدپذیر نوعی انرژی است که دائماً خود را تجدید می کند و احتمالاً در طبیعت از بین نمی رود. ابعاد مصرف انرژی در بیمارستان ها بسیار بالاست. بر این اساس، الحارثی، حنیف و علمودی (2022) نقش انرژی های تجدیدپذیر و آلودگی محیطی را بر سلامت و وضعیت درآمد خانوار در کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) بررسی کردند. بیان شده است که استفاده از انرژی های تجدیدپذیر برای محیط زیست و سلامت بهتر ضروری است. پاتا (2021) رابطه بین انرژی های تجدیدپذیر و هزینه های بهداشتی را در ایالات متحده آمریکا و ژاپن بررسی کرد . نتیجه گیری می شود که انرژی های تجدیدپذیر و هزینه های بهداشتی باعث افزایش کیفیت محیط زیست می شود . بر این اساس، پیشنهاد شده است که دولت‌های ژاپن و آمریکا باید رشد سبز را ترویج کرده و منابع انرژی تجدیدپذیر را متنوع کنند . جهانگیر و همکاران (2021) با هدف ارائه بهره وری انرژی در بیمارستان های ایران انجام شد. نتایج مطالعه نشان می دهد که با استفاده از سناریوی متصل به شبکه، میزان هزینه انرژی و هزینه خالص جاری به میزان 2/44 درصد و 2/50 درصد کاهش می یابد. جدای از این، گنجاندن معیارهایی مانند منابع انسانی سبز و تامین مالی سبز در فرآیندهای تجاری برای ارزیابی ساختمان ها از نظر وضعیت سبز ضروری است. شاه (2019) و ژانگ و دونگ (2020) به طور جداگانه خرید سبز و فرآیندهای منابع انسانی سبز را در مطالعات خود مورد بحث قرار دادند. مشخص شده است که آنها برای مشارکت زیست محیطی ضروری هستند. پرکومینا و همکاران (2020) تأثیر شیوه‌های لجستیک سبز بر بخش گردشگری و فرآیند محیط زیست پاک را مورد تحقیق قرار داد. تعریف شده است که شیوه های سبز مانند گردشگری دوچرخه و حمل و نقل هوشمند برای گردشگری پایدار مهم هستند.

علاوه بر این، مسائل مربوط به بهره وری آب و حمل و نقل برای ساختمان هایی که باید از نظر وضعیت سبز مورد ارزیابی قرار گیرند، از اهمیت بالایی برخوردار است. دلیل اصلی آن این است که استفاده از وسایل نقلیه موتوری آلودگی هوا و سایر مشکلات را به همراه دارد. بر این اساس تخمین زده می شود که با تغییر اقلیم و گرم شدن کره زمین مشکلات آب در جهان به وجود بیاید. در این زمینه، چنگ و همکاران. (2016) مطالعه ای را در مورد ارزیابی بهره وری آب یک ساختمان در تایوان انجام داد. بر اساس این مطالعه، میانگین نرخ صرفه جویی در مصرف آب از سال 2000 تا 2013 برای 1320 ساختمان سبز دارای گواهینامه ساختمان مورد بررسی قرار گرفت. بر این اساس مشخص شده است که برای تمامی ساختمان های سبز به طور متوسط ​​6/37 درصد صرفه جویی با توجه به نرخ پایه مصرف آب حاصل می شود. استراد، کالنینا و کولکزیکا (2020) و عبدالرحمن و همکاران. (2021) مطالعاتی را به طور جداگانه در بخش های بیمارستانی و دارویی انجام داد. آنها تاکید کردند که بهره وری انرژی یک موضوع مهم برای وضعیت سبز ساختمان ها است. تاون و همکاران (2021) با وجود پوشش گسترده بیمه، مطالعه ای در مورد دسترسی به خدمات بهداشتی در چین انجام داد. این مطالعه نشان داد که دسترسی آسان به بیمارستان برای بهره مندی از خدمات بهداشتی مهم است. سعیدی و همکاران (2022) و صفین و همکاران. (2021) مطالعه ای را انجام داد که حمل و نقل به بیمارستان و امکانات دسترسی در بیمارستان را مورد بررسی قرار داد. آنها تأکید کردند که کیفیت خدمات بهداشتی هم به حمل و نقل درون بیمارستان و هم به سهولت دسترسی به بیمارستان مرتبط است.

در نتیجه بررسی ادبیات، نتایج زیر حاصل می شود.

(i) ساختمان ها باید در وضعیت سبز عمل کنند، هم برای بشریت و هم برای نسل های آینده.

(ii) همچنین مهم است که بیمارستان ها در وضعیت بیمارستان سبز قرار داشته باشند زیرا آنها خدمات 24/7 ارائه می دهند.

(iii) معیارهای زیادی برای ارزیابی وضعیت سبز بیمارستان ها وجود دارد، مانند بهره وری آب، استفاده از انرژی های تجدیدپذیر و تولید نوآورانه.

(IV) با این حال، مدیران بیمارستان ممکن است نیروی انسانی و قدرت مالی برای مداخله همزمان در همه این معیارها را نداشته باشند.

(v) از این رو، نیاز به ارزیابی جدیدی وجود دارد که بر تحلیل اولویت برای این شاخص ها متمرکز باشد، اما در ادبیات، مطالعات محدودی در مورد این موضوع وجود دارد.

از این رو، در این مطالعه با هدف تعیین استراتژی‌های مؤثر برای مدیران بیمارستان‌ها با وزن‌دهی به معیارها، به منظور ارزیابی وضعیت سبز بیمارستان‌ها انجام شد. با این راهکارها، آنچه در مسیر انتقال بیمارستان ها به وضعیت سبز باید انجام شود در اولویت قرار می گیرد. به این ترتیب، راهنمای بیمارستان هایی خواهد بود که می خواهند وضعیت ساختمان سبز را دریافت کنند.