1 . مقدمه
صنعت ساخت و ساز یک محرک اساسی برای رشد اقتصاد جهانی است، اما همچنین یکی از بزرگترین مشارکت کنندگان در مسائل زیست محیطی، از جمله تغییرات آب و هوا، کاهش منابع، و انتشار گازهای گلخانه ای است ( Schandl et al., 2016 ). با احتساب نزدیک به 40 درصد از مصرف جهانی انرژی و 30 درصد از انتشار گازهای گلخانه ای، ردپای زیست محیطی این صنعت قابل توجه است و نیاز به اقدام فوری دارد ( لی و همکاران، 2021 ؛ وو و همکاران، 2019 ). عدم رسیدگی به این تأثیرات می تواند مانع از تلاش های جهانی برای مبارزه با تغییرات آب و هوا و دستیابی به پایداری بلندمدت شود. در پاسخ، کشورها اهداف پایداری را از طریق چارچوب هایی مانند موافقت نامه پاریس و اهداف توسعه پایدار سازمان ملل تعیین کرده اند ( Dzebo et al., 2019 ). این ابتکارات بر نیاز به شیوه های ساخت و ساز پایدار تأکید می کند که آسیب های زیست محیطی را به حداقل می رساند و در عین حال پیشرفت اقتصادی و اجتماعی را ارتقا می بخشد، مانند شیوه های ساختمان سبز ( ژونگ، هو، و همکاران، 2021 ).
شیوه های ساختمان سبز یک استراتژی موثر برای کاهش اثرات زیست محیطی بخش ساخت و ساز ارائه می دهد ( چان و همکاران، 2017 ). ساختمان های سبز با ترکیب فناوری های پیشرفته و اصول طراحی پایدار، هدفشان کاهش مصرف انرژی، به حداقل رساندن تولید زباله و کاهش انتشار گازهای گلخانه ای است. این رویکردها با اهداف پایداری جهانی همسو می شوند و مزایای بیشتری از جمله کاهش هزینه، بهبود کیفیت محیطی داخلی و انعطاف پذیری بیشتر در برابر خطرات مرتبط با آب و هوا ارائه می دهند ( Hossain et al., 2020 ; Schandl et al., 2016 ). علاوه بر این، شیوه های ساختمان سبز نشان دهنده مسیری دگرگون کننده برای دستیابی به یک بخش ساخت و ساز پایدار و انعطاف پذیر است و در عین حال از تلاش های بین المللی برای رسیدگی به تغییرات آب و هوا و ترویج ساختمان سبز حمایت می کند. اجرای مستمر این شیوه ها برای تضمین آینده ای پایدارتر حیاتی خواهد بود.
چین به عنوان بزرگترین بازار ساختوساز جهان و یکی از بزرگترین تولیدکنندگان گازهای گلخانهای، نقش مهمی در تلاشهای جهانی برای مبارزه با چالشهای زیستمحیطی ایفا میکند ( Filonchyk et al., 2024 ). طی چند دهه گذشته، شهرنشینی سریع و رشد اقتصادی باعث گسترش صنعت ساخت و ساز چین شده است. با این حال، این رشد اغلب به قیمت پایداری زیست محیطی انجام می شود و مسائلی مانند مصرف انرژی بالا و انتشار قابل توجه کربن را تشدید می کند ( Zong, Hu, et al., 2021 ). با درک نیاز فوری به تغییر، چین متعهد به دستیابی به اوج کربن تا سال 2030 و بی طرفی کربن تا سال 2060 است و توسعه ساختمان های سبز را در خط مقدم دستور کار محیطی و اقتصادی خود قرار می دهد ( چوآی، لو، و همکاران، 2021 ؛ گوو و همکاران، 2021 ). این اهداف بلندپروازانه نیازمند یک تحول اساسی در بخش ساخت و ساز است، به ویژه از طریق ادغام فناوری های دیجیتال پیشرفته که از شیوه های پایدار پشتیبانی می کنند، مانند مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) ( Hossain et al., 2020 ).
مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) به عنوان یک ابزار دگرگون کننده در پرداختن به چالش های پایداری در ساخت و ساز ظاهر شده است. با تسهیل یکپارچه سازی و مدیریت داده های چند رشته ای در طول چرخه عمر یک ساختمان – از طراحی و ساخت تا بهره برداری و تخریب – BIM تصمیم گیری کارآمد، مشارکتی و آگاهانه را امکان پذیر می کند ( Wong & Zhou, 2015 ). علاوه بر این، BIM از شیوههای پایدار با بهینهسازی استفاده از منابع، افزایش بهرهوری انرژی، و امکان تجزیه و تحلیل عملکرد مبتنی بر دادهها پشتیبانی میکند ( ازهر، 2011 ؛ ال حاج، مارتینز مونتز و جواد، 2023 ؛ سانچیس، کرسپو و روبیو، 2014 ، و 2020 ). در حالی که BIM به طور گسترده در کشورهای توسعه یافته مانند ژاپن، اروپا و آمریکای شمالی مورد استقبال قرار گرفته است، پذیرش آن در اقتصادهای در حال توسعه از جمله آمریکای جنوبی، خاورمیانه و چین محدود است ( شله، فوزیه، و خسانی، 2020 ؛ شعله، نوردیانا، و ستیابودی، 2020 ).
در چین، پیادهسازی BIM عمدتاً به مرحله طراحی محدود شده است، با آگاهی و بلوغ محدود در کاربردهای گستردهتر آن در فرآیندهای ساختوساز ( Sanchís et al., 2020 ). این پذیرش محدود نشان دهنده چالش های ساختاری و فناوری گسترده تر در بخش ساخت و ساز چین است. از نظر تاریخی، این صنعت در نوآوری تکنولوژیک عقب مانده است و به شدت به مدلهای رشد سرمایهمحور که دیجیتالیسازی و نوآوری پایدار را کمارزش میدانند، متکی است ( وی، پراستیو، و همکاران، 2022 ). علیرغم تکمیل چندین پروژه بین المللی پرمخاطب، این بخش همچنان با مسائلی مانند بهره وری پایین، پیچیدگی فن آوری ناکافی، و تاکید ناکافی بر پایداری محیط زیست مواجه است. علاوه بر این، تغییرات جمعیتی، کند شدن رشد اقتصادی و سرد شدن بازار املاک و مستغلات بر محدودیتهای استراتژیهای رشد سنتی تأکید بیشتری کرده است و تحولات فناوری را یک امر ضروری میسازد ( DeLisle & Goldstein, 2019 ).
برای مقابله با این چالش ها، دولت چین مجموعه ای از سیاست های استراتژیک را با هدف مدرن سازی و سبز کردن بخش ساخت و ساز ارائه کرده است. ابتکاراتی مانند استراتژی توسعه ملی اطلاعات سازی، سیزدهمین برنامه پنج ساله اطلاعات ملی و سیزدهمین برنامه پنج ساله صنعت ساخت و ساز بر ادغام فناوری های دیجیتال پیشرفته تاکید دارند. مکمل این سیاستها، سیاستهایی مانند طرح اجرای اوج کربن در ساختوسازهای شهری و روستایی و طرح ملی ساخت و ساز زیرساختهای شهری هستند که پایداری و کاهش کربن را در اولویت قرار میدهند. چهاردهمین برنامه پنج ساله شهرنشینی و نوآوری های تکنولوژیکی بر نقش BIM به عنوان یک فناوری حیاتی برای دستیابی به این اهداف تاکید می کند که نشان دهنده تعهد ملی به نوسازی و توسعه سبز است ( یو، ژانگ و زو، 2024 ).
علیرغم این تلاشهای سیاستمحور، موانع قابلتوجهی برای پذیرش BIM وجود دارد. اینها شامل دیجیتالیسازی محدود، بلوغ فنآوری ناکافی و عدم آگاهی است که همگی مانع ادغام BIM در شیوههای ساختمان سبز میشوند ( Zong, Wu, & Li, 2021 ؛ Wei, Wu, & Zhang, 2022 ). کاوش و پرداختن به این عوامل تعیین کننده نیاز به درک جامعی از عوامل رفتاری و تکنولوژیکی مؤثر بر پذیرش BIM دارد.
علاوه بر این، برای کشف این عوامل تعیینکننده، این مطالعه چارچوب نظری تثبیتشدهای را با ادغام نظریه رفتار برنامهریزیشده (TPB) ( Ajzen، 1991 )، مدل پذیرش فناوری (TAM) ( دیویس، 1989 )، و مدل موفقیت سیستمهای اطلاعاتی بهروز شده (UISS) اتخاذ میکند. TPB بینش هایی را در مورد چگونگی شکل دادن نگرش ها، هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری درک شده به اهداف رفتاری ارائه می دهد، در حالی که TAM بر سودمندی درک شده (PU) و سهولت استفاده درک شده (PEOU) فناوری BIM تمرکز دارد ( سانچیس و همکاران، 2020 ). گنجاندن UISS این چارچوب را با گنجاندن کیفیت سیستم، کیفیت اطلاعات و کیفیت خدمات به عنوان متغیرهای خارجی گسترش میدهد و به درک دقیقتری از نحوه تأثیر عوامل مرتبط با سیستم بر پذیرش BIM اجازه میدهد.
برای آزمایش تجربی چارچوب یکپارچه این مطالعه، مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) به عنوان ابزاری برای تحلیل وابستگیهای متقابل پیچیده بین متغیرها استفاده شد. SEM شناسایی محرکهای کلیدی و موانع پذیرش BIM را قادر میسازد و بینشهای عملی و پیامدهای مدیریتی را ارائه میدهد. به عنوان مثال، SEM میتواند تعیین کند که آیا سودمندی درک شده تأثیر قویتری بر اهداف رفتاری نسبت به هنجارهای ذهنی دارد یا خیر، در نتیجه راهنمایی استراتژیک برای افزایش پذیرش BIM در پروژههای ساختمان سبز ارائه میکند ( Gefen و همکاران، 2000 ؛ Lowry & Gaskin، 2014 ).
SEM به طور گسترده در مطالعات تجزیه و تحلیل عوامل موثر بر پذیرش BIM در صنعت ساخت و ساز استفاده شده است. حسین و همکاران (2020) عوامل تعیینکننده رفتاری و تکنولوژیکی را مورد بررسی قرار داد و کنترل رفتاری درک شده و آمادگی سازمانی را بهعنوان محرکهای مهم در پروژههای ساختمان سبز برجسته کرد. به طور مشابه، Sanchís و همکاران. (2020) موانعی مانند فرهنگ سازمانی، سازگاری فنآوری و سهولت استفاده را شناسایی کردند و بر نیاز به دیجیتالیسازی پیشرفته برای ترویج پذیرش تأکید کردند. علاوه بر این، وون و همکاران. (2016) نشان داد که آموزش BIM و پشتیبانی سازمانی به طور قابل توجهی بر موفقیت پذیرش تأثیر می گذارد و بر اهمیت سرمایه گذاری در سرمایه انسانی تأکید می کند. در مناطق در حال توسعه، ابوبکر و همکاران. (2014) نشان داد که سودمندی درک شده، سهولت استفاده، و فشارهای خارجی، مانند خواستههای مشتری، نقشی محوری در پذیرش پذیرش دارند. علاوه بر این، غفاریان حسینی و همکاران. (2017) اهمیت حمایت دولتی، چارچوب های نظارتی و شیوه های استاندارد شده را به عنوان توانمندسازهای یکپارچه سازی جهانی BIM برجسته کرد. این مطالعات در مجموع بر اثربخشی SEM در شناسایی عوامل رفتاری، تکنولوژیکی و سازمانی که پذیرش و پذیرش BIM را در ساختمان سبز شکل میدهند، تأکید میکند.
هدف از این مطالعه بررسی عوامل موثر بر پذیرش مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) در پروژه های ساختمان سبز در چین بود. با ادغام مدل موفقیت سیستم های اطلاعاتی به روز شده (UISS)، تئوری رفتار برنامه ریزی شده (TPB) و مدل پذیرش فناوری (TAM) با مدل سازی معادلات ساختاری (SEM)، این تحقیق هر دو عامل تعیین کننده رفتاری و تکنولوژیکی را بررسی کرد که پذیرش BIM را شکل می دهد. این یافته ها شکاف های تحقیقاتی موجود را با ارائه یک درک جامع از محرک ها و موانع پذیرش BIM، ارائه بینشی برای تسهیل استفاده موثر از فناوری BIM در ترویج شیوه های ساخت و ساز پایدار، پر کرد. این مطالعه علاوه بر سهم آکادمیک خود، پیامدهای عملی را برای سیاستگذاران و رهبران تجاری ارائه کرد و استراتژیهای عملی برای حمایت از اجرای BIM ارائه کرد. با پرداختن به چالشهای حیاتی پذیرش، هدف این تحقیق اطمینان از تحقق پتانسیل کامل BIM در پیشبرد شیوههای ساختمان سبز بود. در نهایت، این مطالعه با ارائه استراتژیهایی برای انتقال بخش ساختوساز به سمت شیوههای آگاهانه زیستمحیطی و فناوری پیشرفته، با اهداف پایداری گستردهتر چین همسو شد.
Leave A Comment